Strona główna Ciąża Surogatka – kim jest? jak wygląda kwestia prawna surogacji w Polsce?

Surogatka – kim jest? jak wygląda kwestia prawna surogacji w Polsce?

czop śluzowy

Surogatka, określenie pochodzące z języka łacińskiego i oznaczające „matkę zastępczą”. Surogatka jest osobą, która decyduje się na udostępnienie swojego organizmu na donoszenie ciąży i urodzenie dziecka, a potem oddanie go docelowej rodzinie. To bardzo ogólne wyjaśnienie procesu surogacji, który ze względów kulturowych, prawnych czy medycznych jest o wiele bardziej zawiłym i głębokim tematem. W niniejszym artykule opiszemy, jak wygląda kwestia prawna surogacji w Polsce i na świecie oraz jakie są rodzaje surogacji.

Czy surogatka jest genetycznie związana z dzieckiem, które urodzi?

Pokrewieństwo surogatki z dzieckiem zależy od sposobu zapłodnienia kobiety. Surogatka może być spokrewniona genetycznie z dzieckiem, jeżeli została zapłodniona z użyciem własnej komórki jajowej i nasienia docelowego ojca lub innego dawcy spermy. Jeżeli natomiast para, która stara się o biologicznego potomka z pomocą surogatki oddaje do procesu zapłodnienia własną żeńską komórkę jajową oraz męskie nasienie, surogatka nie będzie miała genetycznego związku z dzieckiem. Staje się wówczas żywym inkubatorem dla dziecka, które zostało poczęte w środowisku zewnętrznym i laboratoryjnym (in vitro) lub w macicy surogatki po wprowadzeniu obcej komórki i nasienia w procesie inseminacji.

Czy surogatka jest matką dziecka, które urodzi?

W Polsce w świetle prawa matką jest osoba, która urodziła dziecko, dlatego kobiety, które decydują się na oddanie dziecka docelowej rodzinie (po zapłodnieniu naturalnym lub in vitro) muszą zdecydować się na adopcję ze wskazaniem. W Polsce prawo mówi, że „czerpanie korzyści materialnych z macierzyństwa zastępczego (w tym pośredniczenie między surogatką a ewentualnymi „klientami”) jest przestępstwem (art. 189a § 1 i 2 oraz art. 211a k.k.).” Przepisy te sugerują, że surogactwo za wynagrodzeniem finansowym jest jednoznaczne z handlem ludźmi.

Prawo, moralność, zasadność

Temat surogactwa wzbudza kontrowersje. Według wielu osób jest to delikatny temat balansujący na granicy moralności. Najczęściej przekonania te wynikają z zakorzenionych głęboko poglądów religijnych, rodzinnych i tradycji kulturowych, a także braku wiedzy na temat pobudek, konsekwencji, medycznych aspektów, przebiegu procesu surogactwa i wszelkich innych kwestii dotyczących decyzji rodziców, którzy mogą cieszyć się pełną rodziną i potomstwem, dzięki surogatce oraz jej podejściu do macierzyństwa zastępczego.

Surogatka i prawo międzynarodowe

Coraz więcej państw, szczególnie wysoko rozwiniętych reguluje surogactwo, a nawet propaguje i wspiera rodziny w tym procesie. Wynagrodzenie finansowe surogatki jest zapłatą za poniesiony wysiłek fizyczny i emocjonalny, zmianę stylu życia podczas ciąży, poddanie się zabiegowi np. in vitro, zmiany w ciele itd. W niektórych krajach możliwe jest jedynie tzw. surogactwo altruistyczne, czyli umowa zawarta między parą, a surogatką bez wynagrodzenia finansowego, w której surogatka decyduje się urodzić i oddać dziecko np. bezpłodnej parze, aby bezinteresownie pomóc im w założeniu rodziny. Wyłącznie altruistyczne surogactwo jest dozwolone m.in. w niektórych stanach USA, w Kanadzie, w Indiach, Australii i niektórych krajach Europy i Azji, np. na Węgrze, w Wielkiej Brytanii czy w Tajlandii. Dobrowolne i legalne zostanie surogatką z pobudek zarówno altruistycznych, jak i zarobkowych, jest możliwe m.in. w Rosji, Kazachstanie i niektórych stanach USA. W Brazylii jest to możliwe jedynie wśród krewnych drugiego stopnia, a całkowicie nielegalne jest bycie surogatką i pozyskanie potomka za jej pośrednictwem w Chinach, Quebecu i Gujanie Francuskiej oraz sporej części krajów europejskich na starym kontynencie: Francja, Portugalia, Włochy, Hiszpania oraz Norwegia i Finlandia.